Algemeen

Carnavalsseizoen vorige week officieel geopend

door Thorsten van Wieren

STEDENDRIEHOEK – Alaaf! Alaaf! Alaaf! Zo klonk het vorige week in Brabant, Limburg en grote delen van Gelderland. Dat is niet zonder reden. Het carnavalsseizoen is geopend. Wat wordt er gevierd tijdens carnaval en waarom is het seizoen nu al geopend terwijl het feest pas in februari plaatsvindt?

Tijdens carnaval wordt er gevierd dat we afscheid nemen van de winter. Ook staat het begin van de vastentijd centraal. Dit staat beter bekend als de veertig dagen voor Pasen. Carnaval is van origine een katholiek feest, waarbij de naam afkomstig is van het Latijnse ‘carnem levare’. Carnem levare betekent ‘het wegnemen van vlees’, een regelrechte verwijzing naar het begin van de vastentijd. Op de Elfde van de Elfde om 11.11 uur klinkt het startschot van het carnavalsseizoen. Dit heeft te maken met het feit dat het getal 11 symbool staat voor gekken en dwazen.

Twee varianten

Carnaval kennen we in Nederland in twee varianten: het Bourgondische- en het Rijnlandse carnaval. Terwijl het Bourgondische feest in vooral Brabant en delen van Zeeland en Gelderland wordt gevierd, wordt het Rijnlandse feest vooral gevierd in Limburg en delen van Oost-Nederland zoals de Achterhoek en Twente. Het Bourgondisch carnaval ontstaat vanuit de lokale volkscultuur en de gezelligheid in de kroeg. De kleding die traditioneel gedragen wordt tijdens deze variant is eenvoudig en herkenbaar. Denk hierbij aan boerenkielen, gordijnen, sjaals en emblemen. Steden en dorpen krijgen andere namen tijdens het carnavalsseizoen; zo heet Eindhoven tijdens dit seizoen Lampegat. Vernoemd naar de invloeden van technologie-gigant Philips. De carnavalsgroet verschilt hierbij per stad; in Eindhoven gebruiken ze bijvoorbeeld ‘Salaai’, terwijl in Bergen op Zoom ‘Agge mar leut et!’ wordt gebruikt. De focus en sfeer tijdens het Bourgondisch carnaval is het wegnemen van rangen en standen. Tijdens het carnaval worden er kroegentochten georganiseerd en zijn er dweilorkesten in de steden. Het gaat echt om het samen zijn.

Het Rijnlandse carnaval wordt op een totaal andere manier gevierd. Zo is het sterk beïnvloed door het Duitse carnaval rond Keulen, Düsseldorf en Mainz. De kleding is uitbundig en kleurrijk met fantasiekostuums, pruiken, maskers en, in tegenstelling tot het Bourgondische carnaval, veel gezichtsschmink. Steden behouden meestal met deze variant de standaardnamen. Ook gebruiken ze vrijwel overal de ‘Alaaf!’-groet. De focus en sfeer van het Rijnlandse carnaval ligt anders dan bij het Bourgondisch carnaval. Er zijn grootse optochten met praalwagens, buurtreedners, gardedansen en veel muziek op de straten.

Waarom wordt het seizoen nu al geopend terwijl het feest pas in februari is?

Het seizoen wordt om meerdere redenen drie maanden van tevoren geopend. Zo zochten mensen in Keulen in de 19e eeuw naar een datum die het gekkengetal 11 bevatte. Op 11 november wordt Sint-Maarten gevierd, een feest waarbij mensen in de donkere wintermaanden samen kwamen. Daarom was dit hét logische moment om de desbetreffende vergaderingen en voorbereidingen op te starten. Nog een reden om het seizoen te openen op dezelfde dag als Sint-Maarten, heeft te maken met de start van de vastentijd van de 40 dagen tot Kerstmis. Ook is vanaf half november tot februari precies genoeg tijd voor de bouw van de praalwagens, kostuums te naaien, liedjes op te nemen en zittingen te organiseren. Zonder dat het enthousiasme verdwijnt doordat burgers te lang moeten wachten.