Algemeen
APELDOORN – Vergaderen in de Attenborough-zaal, studeren in de natuurbibliotheek of een lezing bijwonen. In het knooppunt voor natuur en buitenleven van Aardbalans kan het. Deze locatie, gelegen op loopafstand van het station, wordt beheerd door Jan-Willem van Velzen en vrijwilligers. Geopend op woensdagmiddag, op afspraak en bij bijzondere activiteiten. Een ieder met interesse in natuur en cultureel erfgoed, beroepsmatig of anderszins, kan hier terecht.
Jan-Willem van Velzen, in het dagelijks leven aardrijkskundeleraar op een middelbare school, licht om te beginnen toe wat zijn studiecentrum in Apeldoorn, waar hij zelf naast woont, inhoudt: “Het knooppunt is bedoeld als plek van verbinding en ontmoeting waar mensen en organisaties samenkomen. Er komen hier wekelijks natuurorganisaties, die gebruik maken van de ruimtes. Daarnaast zijn er organisaties die eenmalig gebruik willen maken van de faciliteiten, zoals de wespenstichting die voor hun basiscursus van één dag hier zat.”
“Zo zitten er verschillende clubs. In die zin is het echt een knooppuntfunctie. Het is meer dan alleen een bibliotheek. Er gebeurt hier van alles aan activiteiten eromheen, waaronder ook eigen activiteiten, die altijd te vinden zijn op de website van Aardbalans.”
Natuurbibliotheek
De bibliotheek heeft een veelomvattende collectie. Mensen van ver buiten de regio komen naar Apeldoorn toe om bronnen te raadplegen. Het is een studiebibliotheek, geen uitleenbibliotheek. De materialen zijn dus altijd beschikbaar, een groot voordeel. Jan-Willem: “De bibliotheek heeft een collectie op het gebied van natuur, landschap en cultuurhistorie, maar ook heemkunde en streekgeschiedenis, van heel Nederland, niet alleen deze regio. Het is een behoorlijk gespecialiseerde bibliotheek: niet de grootste van Nederland, maar wel een heel veelzijdige. En wat het zo uniek maakt is dat natuur en cultuurhistorie hier verenigd zijn. Je kunt hier informatie vinden voor IVN’ers of KNNV’ers over bijvoorbeeld soorten; maar ook bewoners van Apeldoorn die hun tuin willen vergroenen en daar informatie voor zoeken, tot een vakspecialist die gespecialiseerde literatuur nodig heeft. Voor elk is er wat wils.”
Jan-Willem begon met Aardbalans in Haarlem in 2013. Vrijwilligers hielpen met het digitaliseren van de natuurbibliotheek, zodat alles via een catalogus online vindbaar is. In 2021 verhuisde hij naar Apeldoorn en na twee jaar klussen werd het studiecentrum geopend in het najaar van 2023. Tentoonstellingen liepen vanaf het begin goed; dat je bij Aardbalans ook cursussen kunt volgen is minder bekend.
Je hebt meerdere ruimtes; wat is er naast de bibliotheek verder nog aan faciliteiten?
“We hebben de entreeruimte waar boeken staan die vanuit schenkingen over zijn, een weggeefkast met boeken die we dubbel hebben. Daar is voor liefhebbers altijd wat te vinden. Er is daarnaast een mini-expositie op het gebied van botanie en alles wat met Linnaeus te maken heeft. Deze ruimte staat in het teken van Linnaeus en botanie, wat ook te zien is aan de wandschildering: de bloemenklok van Linnaeus.”
“Wij zitten op dit moment in de Attenboroughzaal. Dat is onze cursusruimte. Hier worden cursussen gegeven, maar er zijn ook werkgroepavonden van KNNV in deze ruimte. Je ziet het: de zeilen liggen op de tafels, dat is voor de planten- en paddenstoelenwerkgroepen, want die nemen allemaal materialen uit het veld mee. Dat wordt dan hier gedetermineerd.”
“Daarnaast wordt deze ruimte en de eerste ruimte ook gebruikt voor tentoonstellingen en exposities. Tentoonstellingen hebben vooral een educatief karakter: informatie geven over bijvoorbeeld vogels. En de exposities zijn meer artistiek; we nodigen een kunstenaar uit of een kunstenaar benadert ons met de vraag: ik ben op zoek naar een expositieruimte. Dat verwelkomen we graag, mits het natuurlijk aansluit bij onze eigen doelen. Het moet wel te maken hebben met natuur en landschap.”
Er is ook een tuin
Een buitengedeelte kan natuurlijk niet ontbreken bij een knooppunt waar het draait om natuur en buitenleven. Over de tuin zegt Van Velzen: “Voor bezoekers hebben we in het zomerhalfjaar, van mei tot en met oktober, zolang het weer goed is, de tuin van ruim 400 m2. Hier kunnen mensen lekker wat lezen of even tot rust komen, of zelfs natuurwaarnemingen doen. Vrijwilligers die graag tuinieren onderhouden deze tuin.”
Zoek je nog nieuwe vrijwilligers?
“Jazeker. We hebben op dit moment vier vrijwilligers voor de boekeninvoer, maar daarbij kunnen we altijd extra handen en ogen gebruiken. We krijgen namelijk best wel wat schenkingen her en der uit het land en dat is veel en omvangrijk… invoeren is een enorme klus.”
Dat Aardbalans ook een fijne plek is voor mensen die tijdelijk op een zijspoor beland zijn, is natuurlijk win-win. “Wat ik merk is dat veel mensen die met pensioen zijn of zijn uitgevallen uit het arbeidsproces, of anderszins, op zoek zijn naar een plek waar er niet al te veel reuring is. Voor die mensen is dit de ideale plek. Ik ben heel blij dat we mensen het afgelopen jaar een plek hebben kunnen bieden. Een aantal kon zelfs weer doorstromen naar betaald werk. Mensen kwamen hier weer tot bloei. Op die manier lever ik als eigenaar van Aardbalans graag ook een maatschappelijke bijdrage op het gebied van rehabilitatie, re-integratie of herstel.”
Voor meer informatie: aardbalans.nl
