Politiek
door Thorsten van Wieren
“Rusland is niet langer de agressor. Dat eufemisme zult u uit mijn mond niet vaak meer horen. Rusland is onze vijand”. Zo begon Yeşilgöz, de huidige minster van Defensie, haar bijdrage aan het debat over de defensiebegroting in de Tweede Kamer. Deze uiterst onhandige uitspraak van Yeşilgöz heeft onlangs het Kremlin bereikt. Het Kremlin dreigt dan ook met een ‘snelle, verplettende reactie’.
De huidig VVD-leider en minister van Defensie heeft donderdag de woede van het Kremlin op de hals gehaald door Rusland niet langer ‘de agressor’ te noemen maar ‘de vijand’. “De uitspraak van Dilan Yeşilgöz om Rusland ‘onze vijand’ te noemen, is dan ook geen officieel nieuw beleid van de regering”. Tom Berendsen, de minister van Buitenlandse Zaken heeft toegegeven niet vooraf op de hoogte door Yeşilgöz te zijn gesteld over haar specifieke woordkeuze. Wel heeft minister Berendsen, nadat de Tweede Kamer om opheldering vroeg, aangegeven Yeşilgöz te steunen in de context van haar verhaal. Yeşilgöz heeft wel aangegeven dat Nederland op het moment geen oorlog voert maar dat “Het heel duidelijk is dat Rusland zich als de vijand presenteert”, aldus de minister van Defensie. “We zien in heel veel Europese landen bijvoorbeeld drones met explosieven of andersoortige bedreigingen en aanvallen. Dan is het ook belangrijk dat je niet in verhullend taalgebruik blijft, maar het ook benoemt zoals het is.” Algemene Zaken heeft laten weten niet bekend te zijn met een koerswijziging, terwijl Buitenlandse Zaken bleef in eerste instantie vasthouden aan de term ‘agressor’.
Russische ambassade haalt uit
De Russische ambassade heeft direct uitgehaald naar Nederland en naar Yeşilgöz in het bijzonder. Zo heeft de dependance van het Kremlin in een verklaring laten weten: “De recente publieke uitlatingen van de Nederlandse minister van Defensie – die nooit heeft uitgeblonken in diplomatieke tact of terughoudendheid – zijn ditmaal alle grenzen van het aanvaardbare te buiten gegaan. Er rijzen terechte vragen: spreekt mevrouw Yeşilgöz-Zegerius namens de gehele Nederlandse regering? Moeten haar uitspraken worden beschouwd als een officiële verklaring van een koerswijziging richting een directe militaire confrontatie met Rusland?
Door Rusland publiekelijk als “vijand” van Nederland te bestempelen, heeft mevrouw Yeşilgöz-Zegerius opnieuw de vastberadenheid van Den Haag getoond om vast te houden aan een destructieve confrontatiekoers. Sterker nog: ze heeft op schaamteloze wijze haar wens kenbaar gemaakt om een gewapend conflict met ons land uit te lokken.
Wij herhalen: Rusland koestert geen agressieve intenties jegens Europa in het algemeen of het Koninkrijk der Nederlanden in het bijzonder. Tegelijkertijd moet niemand zich illusies maken: wij zullen niet tolereren dat men Rusland de taal van dreigementen en ultimatums bezigt. Elke inbreuk op de veiligheid en soevereiniteit van de Russische Federatie zal leiden tot een onmiddellijke, snelle en verpletterende reactie.
Wij verwachten van de Nederlandse autoriteiten een officiële en ondubbelzinnige opheldering over de oorlogszuchtige en onverantwoorde retoriek van hun minister van Defensie.”
Vergelijkbare incidenten in de geschiedenis
Als we teruggaan naar 1914, de Blanco Cheque. Daar deed de Duitse keizer Wilhelm II in juli 1914 een hele gevaarlijke belofte aan Oostenrijk-Hongarije. De belofte dat Duitsland hen “In alle omstandigheden trouw zou steunen”, zelfs als de strafexpeditie tegen Servië na de moord op Franz Ferdinand tot een oorlog met Rusland zou leiden. Door deze toezegging kreeg Oostenrijk-Hongarije het zelfvertrouwen een onaanvaardbaar ultimatum aan Servië te stellen. Deze ‘Blanco Cheque’ leidde tot in gang gezette mobilisaties die binnen een maand de wereld in brand zou zetten als kettingreactie. Als we bijna 64 jaar terug in de tijd gaan, naar 22 oktober 1962. Toen hield de toenmalige Amerikaanse president John F. Kennedy een angstaanjagende televisietoespraak. Hij maakte de Sovjet-rakketten op Cuba openbaar en verklaarde: “Elke nucleaire raket gelanceerd vanaf Cuba tegen welk land in het westelijk halfrond dan ook, zal worden beschouwd als een aanval van de Sovjet-Unie op de Verenigde Staten, die een volledige vergeldingsreactie vereist.” Hiermee trok hij dan ook een harde rode lijn. Toen de crisis op een hoogtepunt zat, stuurde Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov een persoonlijke brief naar Kennedy waarin de legendarische metafoor: “We moeten niet aan de uiteinden van het touw trekken waarin we de knoop van de oorlog hebben gelegd, want hoe harder we trekken, hoe strakker de knoop zal worden aangetrokken.” Deze handreiking van Chroesjtsjov zorgde dat het niet zo ver kwam.
Bronnen: BNNVARA, Het Parool, Digibron, U.S. Department of State
