Algemeen
Foto: Jan Rossel
Bij de herinrichting van ’t Warnshuus, het dorpshuis van Warnsveld, bleek er geen plaats meer te zijn voor het oude uurwerk uit de toren van de Martinuskerk. Het is nu wel opgeslagen bij het Stedelijk Museum in Zutphen.
“Omdat het nu uit het zicht is verdwenen, is het wellicht interessant iets over de geschiedenis van dat uurwerk in herinnering te brengen”, aldus Henk Mulder van kerkarchief Warnsveld. “Die geschiedenis begint in 1851. Natuurlijk hing er al eeuwen een klok in de toren. De eerste vermelding daarover is uit 1591. De kerk van Warnsveld was toen beroofd, waarbij de klok was meegenomen. Uiteraard is er wel weer een nieuwe klok gekomen. Maar in 1851 werd in de toren van de Martinuskerk voor het eerst een uurwerk geplaatst, dat de tijd aanwees en het slaan van de klok aanstuurde. Maker van dit eerste handgesmede uurwerk was Hermannus Braakman uit Brummen, vermaard klokkenmaker in onze regio en ver daarbuiten.”
Elektrisch aangedreven
“Bij een restauratie werd eens ontdekt dat de maker destijds op een van de schotten van de kast waarin het uurwerk was ‘verpakt’ schreef: ‘Een ieder die de klok opwindt, ziet toe eer gij begint en weest op al zijn werk bedacht. Het werk door Braakmans vlijt, met als zijn raderen bereidt’. Om een uurwerk te laten lopen moet het worden opgewonden. Daarvoor moesten gewichten met behulp van touwen worden opgetrokken. Dat was de taak van dorpssmid Reesink, die in 1852 aan de geschreven tekst toevoegde: ‘Telt u en mij naar de eeuwigheid’. Die zware taak werd door de dorpssmid en zijn latere opvolgers, vader en zoon Harmsen, door de jaren heen trouw vervuld. In de jaren zestig van de vorige eeuw heeft de gemeente Warnsveld het mechanische uurwerk echter vervangen door een elektrisch aangedreven systeem, waarmee de taak van toenmalig dorpssmid W.H. Harmsen, tot zijn teleurstelling, werd beëindigd.”
Herontdekt
In 1982 werd het oude uurwerk in bruikleen gegeven aan het Nationaal Beiaardmuseum in Asten, waar het in 2003 tijdens een bezoek als het ware herontdekt werd. Burgemeester en wethouders van Warnsveld besloten het terug te halen en een plaatsje te geven in de hal van het gemeentehuis. Tijdens de nieuwjaarsreceptie van 2004 onthulde voormalig commissaris van de provincie Gelderland, Jan Terlouw, samen met burgemeester Pieter van Veen, daar dit bijzondere ‘monument’. Mulder: “Hoewel het in de bedoeling lag om het antieke uurwerk te laten restaureren, is het daar tot op heden niet van gekomen. Door de samenvoeging van de gemeenten Zutphen en Warnsveld heeft de hal van het gemeentehuis in Warnsveld zijn centrale functie verloren. In de hal van de toren is er geen ruimte voor en van de oprichting van een Cultuurhistorisch Museum Warnsveld is nooit iets gekomen. Daarom werd dit oude uurwerk destijds ter herinnering in de bibliotheek van ‘t Warnshuus geplaatst, van waaruit het nu dus is overgebracht naar het museum in Zutphen.”
