Algemeen
APELDOORN/ZUTPHEN – Het is 2015 als Greta en haar man Patrick, beiden in de veertig, besluiten hun droom achterna te gaan: wonen in de regio Zutphen, komende uit het westen van het land, om daar in een jaren ‘30-huis samen oud te worden. Door het klussen is Patrick wat vermoeid, en een zere lies speelt al een poosje op. Hiervoor is hij doorverwezen naar de fysiotherapeut. Wie kon vermoeden dat Patrick iets ernstigs onder de leden heeft? Nog voor 2016 aanvangt krijgen Greta en hij echter slecht nieuws in het ziekenhuis.
Greta vertelt in een uitgebreid gesprek met deze krant hoe Patrick en zij meerdere specialisten bezoeken: “Diverse artsen waren betrokken vanwege Patricks vage klachten: een lies, een zere rug, benauwdheid, wat heeft het met elkaar te maken? dacht ik vanuit mijn verpleegkundige achtergrond. Ik wist het niet. Op een zeker moment moesten we terugkomen bij de internist voor de uitslag van de lies, en die zei: ik heb geen goed nieuws voor jullie. Dit is een uitzaaiing, vermoedelijk vanuit de prostaat.”
Ineens ben je kankerpatiënt
Prostaatkanker werd aangetoond middels PSA, een tumormarker. Ook de botten waren aangedaan, zo bleek uit een scan. Uitgezaaide kanker, dan weet je dat je niet meer beter wordt. De droom van Greta en Patrick spat uiteen. Het is dan november 2015. Greta zegt: “We hadden al zo lang deze wens. Samen oud worden in ons droomhuis. En dan krijg je zo’n boodschap.” De uroloog is erg somber over de prognose. Hij geeft Patrick nog maximaal anderhalf jaar te leven. Greta: “Ik weet nog goed dat we een kerstboom gingen opzetten met de gedachte: dit is in ons nieuwe huis de eerste kerstboom en gelijk de laatste. Ik stortte helemaal in. Patrick werd heel strijdvaardig en zei: kom maar op met alle medicijnen. Geef mij alles maar wat ik nodig heb. En ik zag alleen maar voor me dat ik alleen in dat huis achterbleef.”
Behandelingen slaan aan
Er is ook goed nieuws. De behandelingen, hormoontherapie en chemo, slaan aan. Na een poosje voelt Patrick zich een stuk beter, maar zijn leven is wel veranderd. De slechte prognose hangt als een zwaard van Damocles boven zijn hoofd, en dit heeft invloed op zijn relatie met Greta en op zijn werkzame leven.
Greta: “Het ging over dingen als: hoe blijven we samen verbonden, hoe kunnen we ons verdriet samen delen. Een heel ingewikkeld proces, waarin we ieder ons eigen pad gingen. Het pad van patiënt en het pad van de partner. Hoe blijven we man en vrouw? Hoe blijven we gelijkwaardig? Word ik niet Patricks verpleegkundige; dat ben ik op mijn werk maar niet thuis, althans niet als het niet echt nodig is. We verloren elkaar niet uit het oog, en konden eigenlijk alles met elkaar bespreken. We zeiden vaak tegen elkaar: je hebt kanker, maar je bent niet de kanker. Je bent geen slachtoffer, maar gewoon Patrick. Deze gedachte maakte ons samen sterk. We waren namelijk zo klaar met die kanker! Maar we moesten er wel mee dealen… Patrick werd afgekeurd en ik ben een dag minder gaan werken. Zo hadden we samen nog veel quality time.”
Roparunhuis Auke van der Veen
Al vrij snel na de diagnose komt ook Stichting ‘kLEEF! in Apeldoorn in beeld. ‘kLEEF! zit aan de Vosselmanstraat net buiten het centrum en is een inloophuis voor mensen met kanker, voor naasten en voor nabestaanden. Greta: “Ik dacht toen ik de website had gevonden via Google: misschien vinden wij daar gesprekspartners. De stap ernaartoe was spannend, maar het voelde goed en Patrick ging daar schilderen. Hij vond zo de nodige afleiding.”
“Ikzelf vond weerklank in een partnergroep. En op een zeker moment kwam de vraag of Patrick misschien wilde deelnemen aan een praatgroep voor mannen met prostaatkanker. Over zoiets praten met andere mannen, dat was wel een beetje een taboe. Maar uiteindelijk ontmoette hij daar mannen met allemaal verschillende achtergronden en het bracht hem heel veel, want daar werd alles besproken. Ook dingen die hij misschien met mij lastig vond.”
“Het was best ingewikkeld in die tijd en er waren veel uitdagingen. Bijvoorbeeld toen bleek dat hij na anderhalf jaar nog leefde. En nu… leuk dat ik er nog ben, maar ik heb geen werk meer, en m’n vrienden zijn druk. Hij moest dealen met z’n nieuwe ‘ik’, zijn leven oppakken, terwijl hij geen toekomst had. Alles werd ingewikkeld: een woord dat wij veel gebruikten omdat het de lading heel erg dekt. Hij is toen vrijwilligerswerk gaan doen en samen konden we gelukkig genieten van elkaar, ons huis, de tuin en onze nieuwe omgeving.”
Nog vakanties samen
De arts in het ziekenhuis die Patrick in 2015 nog anderhalf jaar te leven gaf, krijgt geen gelijk. Patrick zou in totaal negen jaar leven met de uitgezaaide prostaatkanker. Oud & Nieuw was altijd een beladen moment, aldus Greta: “We zeiden dan tegen elkaar: we hebben weer een jaar gehad. Het leven voelde in die onzekere jaren intenser. En ook, gek genoeg, heel mooi samen. Je gaat elkaar alleen maar meer vinden omdat je weet dat je elkaar gaat verliezen.” Ze vertelt over de vakanties die ze nog samen gehad hebben. “Patrick was heel goed in omdenken. Gaat het niet linksom, dan gaan we rechtsom. Ik heb hetzelfde, je doet dat samen. Als ik alles eng zou vinden, dan waren we niet op reis gegaan. Zijn laatste vakantie met mij was in juni 2023 in Zweden en Noorwegen, helemaal aangepast aan zijn tempo omdat de ziekte in een vergevorderd stadium was. Patrick liep inmiddels ook op krukken.”
Gezamenlijke bubbel
Ook het onderwerp euthanasie, zowel bij ‘kLEEF! als onderling, wordt niet uit de weg gegaan, hoe moeilijk en confronterend ook. Dat moment komt inderdaad dichterbij in de zomer van 2024. “We hebben samen besproken hoe de euthanasie vorm zou krijgen. En welke mensen er bij zouden zijn. Uiteindelijk is dat best een grote groep geworden. Daar zat mijn broer bij, een goede vriend van Patrick, een vriendenstel, en nog twee vriendinnen. We waren met z’n zevenen. Met een heel fijne huisarts, het was vredig en sereen. Patrick overleed rustig in mijn armen. Hij maakte nog een grap voordat hij overleed en er was heel veel liefde. Het mooie is dat deze groep mensen die er bij is geweest toen de euthanasie plaatsvond, als een bubbel is samengesmolten, ook daarna. Die zie ik nu met Patricks verjaardag, met zijn sterfdag, en met mijn verjaardag. Dat blijven momenten dat we met elkaar zijn.”
Patrick is begraven op een natuurbegraafplaats, een plek waar Greta geregeld komt. Het jaar 2024 en het jaar 2025 dat nu bijna voorbij is, zijn zwaar geweest voor haar. Er zijn dagen dat ze veel huilt, maar lachen doet ze ook, met vrienden. Een mens kan niet de hele dag huilen, zo zegt ze. Wat ook een glimlach op haar gezicht tovert is de symboliek van de buizerds.
De buizerds
“Patrick zei eens: ik kom als buizerd terug. Die buizerds zaten altijd op een paal; als wij naar mijn broer reden, aan de Oostzee, wezen wij ze aan vanuit de auto: kijk daar, en daar. Nu vliegt hij weleens voorbij aan het pad waar ik loop. Dan denk ik: daar is Patrick weer. Ik krijg het ook van vrienden terug. Die hebben hun kinderen verteld van de buizerds. We zien ze overal vliegen! Mensen appen dat aan mij en dat vind ik wel mooi. Zo gaat Patrick als het ware een beetje met ons mee.”
Er is nog een andere levenswijsheid, zo laat Greta weten. “Onze uitspraak samen was: heb het leven lief, en wees niet bang. Een mooi lied van Elske de Wall. Dat deden we toen, in die onzekere jaren, en ik merk aan mezelf dat ik dat eigenlijk nu ook doe, hoe moeilijk dit jaar ook voor mij was.”
Opnieuw Kerstmis en Oud & Nieuw
Over de aanstaande feestdagen, zegt ze: “Ik denk dat daar wat meer ruimte voor komt, vergeleken met vorig jaar. Ik sprak mijn broer in Duitsland van de week door de telefoon en zei: misschien kom ik wel lekker naar jullie. Hij moet werken met Oud & Nieuw, maar het lijkt me toch fijn bij hen te zijn. Patrick en ik genoten altijd aan de Oostzee. Het verdriet en gemis is groot; ik mis Patrick iedere dag en in december is dat nog extra voelbaar. Maar de liefde van Patrick blijft altijd bij me en ik omring me met fijne mensen.”
Het inloophuis van Stichting ‘kLEEF! is vijf dagen per week geopend en ondersteunt iedereen in de omgeving Apeldoorn die geraakt is door kanker (en naasten en nabestaanden). Ze zijn voor hun voortbestaan nagenoeg geheel afhankelijk van giften.
Uw steun is zeer welkom! Voor meer informatie: www.stichtingkleef.nl
