Algemeen
door Sanne Appelhof
Femicide betekent vrouwen of meisjes opzettelijk vermoorden met geweld. Partners of ex-partners plegen het vaakst femicide. Dit valt vaak onder eerwraak of huiselijk geweld. Mensen zijn er klaar mee en willen dat er wat gebeurt aan het wereldwijde femicideprobleem.
Femicide in Nederland
Femicide wordt een groter onderwerp in Nederland. Het komt vaker in het nieuws en er wordt meer over gepraat met elkaar. Er zijn demonstraties tegen femicide en vrouwen steunen elkaar. In de meeste gevallen van femicide is er een persoonlijke relatie tussen dader en het slachtoffer, zoals een (ex-)partner of een familielid. We spreken ook van femicide als er een moord wordt gepleegd op transvrouwen en vrouwelijke sekswerkers. Elke acht tot tien dagen wordt er een vrouw gedood in Nederland. Jaarlijks hebben we het over veertig tot vijftig vrouwen die vermoord worden in Nederland. De reden voor femicide is lastig vast te stellen. Soms is er geen relatie tussen dader en slachtoffer. In dat geval gaat er vaak seksueel geweld aan vooraf. Meestal wordt een vrouw in haar eigen woning omgebracht.
Wereldwijde femicide
Niet alleen in Nederland komt femicide voor, het is wereldwijd een probleem. Iedere acht tot tien dagen wordt er in Nederland een vrouw vermoord, maar wereldwijd is het één vrouw binnen vijf uur. Helaas zijn er nog steeds landen in de wereld waar het gevaarlijk is om als vrouw of als meisje te wonen. Denk bijvoorbeeld aan India. Volgens onderzoek is India een van de gevaarlijkste landen als vrouw. In India is er vaak (seksueel) geweld tegen vrouwen. Vrouwen in India lopen de grootste kans om verhandeld te worden, waardoor ze kunnen eindigen als seks- of huisslaaf. Ook in Syrië zijn vrouwen extra kwetsbaar. Veel vrouwen zijn slachtoffer van seksueel of huiselijk geweld. Iets dat in de tijd van de oorlog nog vaker voorkomt.
Femicide in stapsgewijze vorm
Femicide komt vaak stapsgewijs voor, waarbij de pleger langzaam meer controle krijgt over het slachtoffer. Vaak begint het subtiel met psychisch geweld. Alles lijkt in het begin nog mee te vallen, maar niets is minder waar. Het gedrag begint controlerend te worden en wordt verborgen door liefde. Dingen die hierop wijzen zijn: altijd willen weten waar iemand is, wachtwoorden van online accounts willen en niet meer zelf keuzes mogen maken. De vrijheid van de slachtoffers wordt steeds beperkter. Ze zien familie en vrienden niet meer, mogen niet meer op stap of ze mogen zelfs niet bepalen wanneer ze iets willen eten of drinken.
Vrouwen eisen de nacht terug
Eind augustus vond een demonstratie plaats op verschillende plaatsen in Nederland. De dood van de zeventienjarige Lisa uit Abcoude en andere geweldsincidenten tegen vrouwen waren de aanleiding voor de demonstratie. Door met elkaar te demonstreren vragen mensen meer aandacht voor femicide. Mensen hadden verschillende borden bij zich met teksten als: “Wij eisen de nacht op” en “Nee=nee”. Vrouwen zijn er klaar mee dat ze niet meer zonder na te denken ‘s nachts op straat kunnen lopen. Tijdens de demonstratie waren ook mannen aanwezig die het er niet mee eens waren. Er werden allerlei nare woorden geroepen naar de demonstrerende vrouwen. Een twintigjarige vrouw heeft aangifte gedaan nadat zij zaterdagavond werd aangerand tijdens de fietstocht in de binnenstad van Groningen.
De Dolle Mina’s
Dolle Mina’s is een feministische beweging, ontstaan in de winter van 1969-1970. De belangrijkste eisen van de Dolle Mina’s zijn: kansengelijkheid tussen man en vrouw, doorbreken van de traditionele rolverdeling en legalisering van abortus. Dunya Verwey was indertijd een van de vier iniatiefnemers. Nu, 55 jaar later, heeft zij samen met Claudette van Trikt en Sia Hermanides opnieuw de Dolle Mina ’s naar de voorgrond gebracht. De groep is teruggekeerd, omdat ze actie willen voeren tegen femicide. Op Instagram schrijven ze het volgende: “We accepteren geen angst en geen wegkijken meer. Onveiligheid is geen vrouwenprobleem, maar een maatschappelijk probleem”. Ze roepen iedereen en de overheid op om actie te ondernemen en een eind te maken aan de femicide.
Een stem kan verandering maken
Als je een omstander bent kan het lastig zijn om femicide te herkennen. In elke relatie is er weleens ruzie, maar de opbouw tot femicide binnen relaties gebeurt vaak achter gesloten deuren. Heb je een sterk vermoeden, probeer dan te praten met het slachtoffer. Stel vragen zoals: “Het viel me op dat je de laatste tijd wat stiller bent, gaat alles goed tussen jou en je partner?” of zeg: “Ik maak me zorgen over jou, omdat..”. Erover praten is altijd beter dan toekijken en zwijgen. Als je er niet over kunt praten met het slachtoffer of je zit zelf in een situatie waar je niet zelfstandig uit kunt komen, kun je altijd contact opnemen met hulpinstanties . Ook bij twijfel kun je altijd contact opnemen bij een bedrijf zoals Veilig Thuis. Dit kan altijd anoniem en ze bespreken samen met je jouw situatie.
