25 jaar geleden stond de wereld even stil…

door Thorsten van Wieren

STEDENDRIEHOEK – Vandaag is het 25 jaar geleden dat de terroristische groep Al Qaida de aanslagen op de Twin Towers, het Pentagon en het Capitool uitvoerde. Wat gebeurde er die specifieke dinsdagochtend in 2001? Wat was de nasleep die het heeft achtergelaten in de wereldwijde politiek? We gaan in dit artikel terugblikken op de aanslagen van 11 september 2001.

Het was een dag met bijna geen wolken in de lucht en een temperatuur van rond de 18 graden Celsius. De nacht ervoor was er een krachtig koudefront over New York City getrokken; dit zorgde voor storm en fungeerde als een schild tegen orkaan Erin. Die was op dat moment maar 700 tot 800 kilometer verderop. Tot dusver was het een rustige dag, totdat om 08.46 uur lokale tijd vlucht 11 van American Airlines zich in de noordelijke toren (WTC 1) boorde. Het vliegtuig boorde zich met een snelheid van 750 kilometer per uur tussen de 93^ste en de 99^ste verdieping van de toren. Door de branden die werden ontstoken door de enorme klap van het inmiddels geëxplodeerde vliegtuig, woedde er meerdere branden op de verdiepingen. Mensen die zich op de 92^ste of hogere etages van het gebouw bevonden tijdens de impact, zaten als ratten in de val. De impact zorgde ervoor dat de liften en trappen onbruikbaar werden. Mensen dachten op dat punt nog dat het een noodlottig ongeluk was, maar niks bleek minder waar toen om 09.03 uur lokale tijd vlucht 175 van United Airlines de zuidelijke toren (WTC 2) raakte. Dit gebeurde 17 minuten na de eerste inslag in WTC 1. Het vliegtuig vloog schuin in de toren met een snelheid van 870 kilometer per uur tussen de 77^ste en de 85^ste verdieping. Wonder boven wonder was trappenhuis A intact gebleven, hierdoor konden mensen die op dat moment op de hogere verdiepingen zaten nog wel naar beneden. 18 mensen is dit gelukt en hebben het overleefd.

Aanslagen Het Pentagon en Het Capitool

Hoewel zich bij de Twin Towers het meest bekende gedeelte van 9/11 heeft afgespeeld, waren er ook aanslagen op zowel het Pentagon als Het Capitool. Het Witte Huis was eigenlijk de bedoeling, maar omdat het door Mohamed Atta (één van de kapers) werd gezien als een te moeilijk doelwit om te raken, werd dat idee afgeblazen en werden de zinnen gezet op Het Capitool. De aanslag op het Capitool liep een vertraging op doordat vlucht 93 liefst 25 minuten op de landingsbaan van Newark Airport moest wachten; hierdoor stegen ze pas op 46 minuten na de eerste aanslag op de noordelijke toren. Passagiers volgden hierdoor het nieuws en wisten nadat de kaping had plaatsgevonden, dat ze in een zelfmoordmissie zaten verstrikt. Doordat de mensen gingen samenwerken en de deur probeerden open te breken, crashte de piloot (een kaper) het vliegtuig opzettelijk in een weiland bij Shanksville in Pennsylvania. De aanval op het Pentagon echter lukte wel. De gekaapte vlucht 77 van American Airlines crashte om 09.37 uur lokale tijd in de westelijke vleugel van het Pentagon; hierbij kwamen 184 mensen om het leven, exclusief de vijf kapers in het vliegtuig. In totaal stierven op 11 september 2001, 2977 mensen exclusief de 19 kapers. Omdat het onduidelijk was of er nog andere gekaapte vliegtuigen waren, legde Amerika hierna het vliegverkeer volledig stil.

25 jaar herdenking 9/11 zonder de Amerikaanse president

Bij de herdenking van 11 september 2001 op Ground Zero zal de huidige Amerikaanse president, Donald Trump niet aanwezig zijn. Zohran Mamdani, de huidige burgemeester van New York, heeft aangekondigd dat Trump niet welkom is om te mogen speechen. Dit heeft te maken met dat de organisatie de herdenking apolitiek wil houden, Trump mocht er wel bij zijn. Na dit te horen te hebben, heeft Trumps team besloten naar het Pentagon te gaan om daar wel een speech te geven. Tijdens de dag bij Ground Zero zijn George W. Bush, Barack Obama, Bill Clinton en Joe Biden wel aanwezig. Hiermee tonen ze een zeldzaam moment van politieke eenheid. Zij zullen ook geen speeches houden, de enigen die mogen speechen zijn nabestaanden.

De nasleep van 9/11 op de Amerikaanse politiek

George W. Bush kondigde na de aanslagen op nationale televisie de ‘War on Terror’ aan, een extreem harde aanpak tegen de terroristen. Hij verdeelde in deze aankondiging de wereld in twee kampen met de zin ‘Either you are with us, or you are with the terrorists’. De NAVO-landen steunden de VS hiermee nadrukkelijk. Door de aanslagen werd ook voor het eerst artikel 5 van de NAVO ingeluid. Een aanval op een bondgenoot wordt gezien als een aanval op alle bondgenoten. Bush zet ook de Taliban, die toen de macht hadden in Afghanistan, onder druk. Zij boden toen en bieden nog steeds onderdak aan Al Qaida, Al Qaida wordt verantwoordelijk gehouden voor de aanslagen.

De gevolgen van 9/11 op de Nederlandse politiek

Aanvankelijk zou de Tweede Kamer debatteren op 11 september 2001. Toen echter rond 15.00 uur Nederlandse tijd de beelden van de aanslagen werden uitgezonden, werd de kamer geschorst. Er werd door de kamerleden hierna gekeken op de televisieschermen in de wandelgangen van het Binnenhof. Premier Wim Kok riep in de avond alle ministers bijeen voor een crisisoverleg in de Trêveszaal. Tijdens het overleg werd de veiligheidssituatie in kaart gebracht en werd er een ministerieel beleidsteam ingesteld. Op 12 september 2001 werd er een officiële regeringsverklaring uitgevaardigd en was er een debat over de aanslagen. Hierin werd onder andere gesproken over extra beveiliging op Schiphol en stelde elke partij zich solidair op met de VS. Ook werd Prinsjesdag en zijn festiviteiten versoberd.

Hoe kijken we 25 jaar na 9/11 naar de gebeurtenis?

25 jaar na de aanslagen luiden dit jaar zeven bellen; de zevende bel luidt voor mensen die zijn overleden door chronische ziektes veroorzaakt door de giftige stoffen die loskwamen bij de aanslagen. De andere zes bellen luiden voor de momenten waarop de inslagen waren, vlucht 77 neerstortte en voor wanneer beide Twin Towers instortten. 25 jaar na de aanslagen verslappen grote delen van de antiterreurmaatregelen, hierdoor begint de terreurpreventie in de VS te wankelen. Juist nadat hier veel aandacht voor was (zoals het opzetten van de TSA en daardoor strenge luchthavencontroles). Net na de aanslagen was er een ongekende golf aan solidariteit en nationale eenheid, echter na 25 jaar is deze saamhorigheid naar de achtergrond verdwenen.