Ironie

Mijn vader is nu 6 jaar dood. Tenminste, we hebben ‘m begraven. Ik ga er ook langs zo af en toe. Immers, vaste lezers weten dat, hij ligt, samen met moeder, niet echt om de hoek. Maar ondanks dat merk ik dat hij in talloze dingen in mij voortleeft. Neem de ironische grapjes en opmerkingen die hij vaak maakte en waarvan ik tijdens mijn pubertijd deed of ik ze niet gehoord had, terwijl ik me ondertussen zo snel mogelijk uit de voeten maakte. Toen ik wat ouder werd kon ik er hooguit om meesmuilen, meestal in combinatie met een bijpassende, geringschattende blik. Nog weer later, en weer een stukje wijzer, merkte ik dat ik er steeds vaker ook echt om moest lachen. Was het om de grap zelf, die ik zeker niet voor het eerst hoorde en die meestal nogal flauw en vooral heel onschuldig was? Of was het eerder de opluchting dat hij ze überhaupt nog kon of wilde maken, gezien zijn steeds maar toenemende fysieke en mentale klachten?

Als wees maak ik ze nu dus zelf doorlopend, die ironische grapjes, en ik schaam me er al lang niet meer voor, zelfs als mensen in mijn directe omgeving subtiel laten blijken dat ze nogal ehh.. aan de flauwe kant kunnen zijn. Eigenlijk ben ik er stiekem trots op. Het is ook een vorm van humor die je nauwelijks nog hoort in een tijd waarin alles nogal ‘in your face’ wordt gebracht.

Ironie kent vele vormen. Denk aan de omkering – wat een heerlijk weertje weer vandaag -, de overdrijving – ik wacht hier al eeuwen – een woordspeling of een understatement. Het zijn uitingen van een verbale stijlvorm die tegenwoordig nogal in het verdomhoekje zit. Ironie wordt niet meer begrepen, zeker niet door jongere generaties, want alles wat we zeggen wordt immers letterlijk genomen en daar kunnen we keihard op worden afgerekend. Maar ironie is nou juist een mooie manier om kritisch te zijn zonder te kwetsen maar die de ontvanger ondertussen toch aan het denken kan zetten. Het vereist een beetje lenigheid van de geest, en niet al te zwaar op de hand zijn. Daar kunnen we best wat meer van gebruiken. De ironie moet terug!