Stedendriehoek
DEVENTER – In de Broederenkerk in Deventer vindt van 25 juni tot en met 14 september de tentoonstelling ‘over… de boekenschat van de Deventer Broederenkerk’ plaats.
De officiële opening van de tentoonstelling vindt plaats op zondag 22 juni. Om 10.30 uur is er in de Broederenkerk een eucharistieviering, en aansluitend de opening door Josien Paulides, directeur van Museum Catharijneconvent in Utrecht.
De boekenschat van de kerk bestaat uit drie middeleeuwse handgeschreven boeken op perkament, gebonden in zeer bijzondere banden. Het zijn: de Lebuinuscodex (9de eeuw), de Bernulphuscodex (10de eeuw) en de Ansfriduscodex (11de eeuw). Een codex (meervoud: codices) is de benaming voor een handschrift, bijeengehouden in een boekband.
De drie boeken (codices) behoren tot de oudste en mooiste die in ons land worden bewaard. Er zijn wat de uitvoering betreft geen vergelijkbare codices in ons land bekend. Zij zijn vervaardigd in de belangrijkste scriptoria (schrijfwerkplaatsen) van West-Europa. Vooral vanwege de rijk versierde en kostbare boekbanden worden zij gerekend tot de topstukken van de West-Europese boekproductie uit de 9de tot 11de eeuw.
De drie boeken zijn Deventer bezit en eigendom van de Broederenkerk, onderdeel van de Heilige Lebuinus Parochie. Het kostbare bezit is in bruikleen bij het Museum Catharijneconvent in Utrecht, waar ze zijn te zien.
Bijzonder verhaal
In de tentoonstelling ‘over… de boekenschat van de Deventer Broederenkerk’ wordt het bijzondere verhaal over de drie kostbare boeken verteld. De drie boeken zelf zullen niet aanwezig zijn in de tentoonstelling. Ze zijn wel te zien in het Museum Catharijneconvent in Utrecht. Dit museum biedt alle noodzakelijke condities om deze internationale topstukken op een verantwoorde wijze te kunnen bewaren en te tonen.
In de tentoonstelling wordt bovenal het bijzondere bezit van de Deventer Broederenkerk getoond, aan de hand van afbeeldingen op groot formaat. Letterlijk een inkijk in deze middeleeuwse handschriften, met hun rijk versierde boekbanden. Alle drie de boeken zijn Evangelieboeken. De Lebuinuscodex omvat de vier Evangeliën (Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes), de Bernulphuscodex en de Ansfriduscodex geven Evangelieteksten gerangschikt naar de liturgische kalender. Er kan met recht gesproken worden van ‘Deventer boekenbezit’. Al in de 16de eeuw, en mogelijk ook al daarvoor, waren de drie boeken in Deventer. Vanaf het einde van de 18de eeuw zijn de kostbaarheden in bezit van de RK Broederenkerk en haar voorganger, het RK kerkje in de Nieuwstraat.
Het verhaal gaat dat de boeken rond 1860 zijn ‘ontdekt’ op de zolder van de pastorie, alwaar ze werden gebruikt als gewicht voor een trekmangel voor wasgoed. Waar of niet waar? Het is in ieder geval een te mooi verhaal om niet waar te zijn. De tentoonstelling vertelt het verhaal van de Deventer geschiedenis van de drie boeken, van hun afdracht naar Utrecht, en de uiteindelijke bestemming: Museum Catharijneconvent.
Tentoonstelling
Het verhaal over de Deventer boekenschat wordt verteld in de Broederenkerk, aan de Broederenstraat in Deventer. In de uit 1332 daterende kerk wordt aan de hand van een 40-tal grote platen, op A0-formaat, het bijzondere verhaal over de drie codices verteld en getoond. Ook verschijnt er een publicatie bij de tentoonstelling, met aanvullende informatie over de boeken en hun geschiedenis, en over de Broederenkerk in de 19de eeuw. De publicatie (68 pagina’s) kost 3 euro en is verkrijgbaar bij de balie in de kerk.
Naast de tentoonstelling kan uiteraard ook de Broederenkerk zelf worden bewonderd. De kerk is nu parochiekerk van de Heilige Lebuinusparochie. De toegang tot de tentoonstelling en de Broederenkerk is gratis.
Gratis rondleidingen
Iedere donderdag en vrijdag, in de periode van 25 juni tot en met 14 september, zijn er gratis rondleidingen in de tentoonstelling. De rondleidingen beginnen om 14.00 uur. Reserveren is vooraf niet mogelijk. De rondleiders zijn Joseph Paardekooper en Hein te Riele, samenstellers van de tentoonstelling.
De openingstijden zijn: woensdag en donderdag van 13.00 tot 17.00 uur, vrijdag en zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur. Zondag 6 juli, zondag 3 augustus en zondag 7 en 14 september van 12.00 tot 17.00 uur. Voor meer informatie: www.deventerboekenschat.nl.
Foto’s:
De boekenschat van de Deventer Broederenkerk. (Foto: Catharijneconvent Utrecht, Ruben de Heer).
De Lebuinuscodex. (Foto: Catharijneconvent Utrecht, Ruben de Heer)
De opwekking van Lazarus, miniatuur in de Bernulphuscodex. (Foto: Catharijneconvent Utrecht, Ruben de Heer)
