Columns
Arnold Zweers
We zitten middenin verschrikkelijke oorlogen in Iran (olie, gas!) en Oekraïne (‘de Russische Beer’) die ook ons West-Europeanen raken. Vrijdag is het 17 april. Er zijn niet zoveel mensen meer die erbij waren toen Apeldoorn die datum in 1945 werd bevrijd van de Duitse bezetting en terreur. De Slag om Arnhem, de bombardementen op Rotterdam en Nijmegen (1200 en 800 doden) – die dans zijn ‘wij’ ontsprongen.
Maar bleef ons grote Veluwedorp – los van het afvoeren van talloze Joden naar vernietigingskampen – dan ongeschonden? Niet helemaal.
Ik schreef in 2005 – zestig jaar na de bevrijding – voor de Stentor het verhaal ‘Dagen in de vuurlinie’. Dit aan de hand van het op een zolder gevonden dagboek van Apeldoorner Anton Hardick. Bij het leegmaken van haar ouderlijk huis aan de Veldhuisstraat vonden dochter Ineke Reinders-Hardick en haar man – makelaar – Frits Reinders de bundel op vergeelde papiertjes getypte herinneringen aan de aprildagen vlak voor de bevrijding.
Dagen die ze grotendeels doorbrachten in de woning iets verderop Molenstraat/Kanaal-Noord, van oma Hardick. Daar was een grote kelder om te schuilen. De situatie was zeer dreigend. ‘Zondag 8 april. Den geheelen dag weer kanongebulder vanuit Deventer/Zutphen.’ In de kelder zaten ook Arnhemse evacués. Bange Duitse soldaten die moesten waken over 600 pond springlading onder de Welgelegenbrug wilden de kelder in, maar ‘de moffen’ werden subtiel geweerd.
Vanaf 14 april werden de beschietingen tussen de Duitse bezetters en de Canadese bevrijders serieus. De spoorbrug, Deventer- en Welgelegenbrug gingen de lucht in. Vele huizen in de Molenstraat werden verwoest door granaten, kanon- en mitrailleurvuur. Het dodental bij ‘de slag’ bleef gelukkig beperkt. In de kelder werden de gekrompen magen gevuld met havermoutpap, taptemelkbrood en rabarber uit de tuin.
Ineens, dinsdag 17 april. Klokslag 7 uur waren de Canadezen Apeldoorn binnentrokken, de Duitsers gevlucht. Een dolzinnige bevolking.
Het gruwelijke monster Adolf Hitler zou tien dagen later zelfmoord plegen. We weten nu: ‘dit nooit weer’ is een loze kreet. We zitten alweer met nieuwe levensgevaarlijke idioten opgescheept. Ultra-narcisten die alleen voor zichzelf gaan, over lijken gaan.
(Eén lichtpuntje: VS en Iran zijn in vuurstaking, hopelijk ook nog als u dit leest).
Tot volgende week!
