Algemeen
APELDOORN – Tegenwoordig vormt het een prachtig ensemble, de plek waar mensen per trein Apeldoorn binnenkomen. Het stationsplein met het monumentale stationsgebouw, twee bijzondere kunstwerken en de grove dennen. Ooit was Station Royaal de nieuwste architectonische parel van Apeldoorn. In 1876, bijna 150 jaar geleden dus, werd het gebouwd. Nieuwsblad Stedendriehoek sprak met voorzitter Ben Mouw van Stichting Erfgoedplatform Apeldoorn over dit markante gebouw dat tijdens de Open Monumentendagen (13 en 14 september) een zeer geschikt startpunt is van een boeiende verkenningstocht langs de monumenten.
Mouw vertelt: “In 1876 is het stationsgebouw, een ontwerp van architect A.I. van Gendt, in gebruik genomen, gelijktijdig met de aansluiting van Apeldoorn op de Oosterspoorweg van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij (HIJSM), die liep van Amsterdam-Hilversum, via Amersfoort en Apeldoorn naar Zutphen. Dat gebeurde op 13 mei van dat jaar, in aanwezigheid van Koning Willem III.”
“Er moest in het ontwerp rekening worden gehouden met de eis dat er een koninklijke wachtkamer zou komen. Want in Apeldoorn was er Paleis Het Loo waar de koninklijke familie resideerde. Koningin Wilhelmina verbleef er zelfs lange tijd permanent. De koninklijke wachtkamer kwam er, in de rechterzijvleugel, en is tientallen jaren veelvuldig gebruikt. Hier komt ook de naam Station Royaal vandaan. Voor die tijd was het een heel bijzonder, stijlvol gebouw.”
“In de linkerzijvleugel had je de kaartverkoop middels een loket. Er stond vaak een wachtrij voor het loket en dan stonden de mensen niet zelden op hete kolen, want ze moesten hun trein zien te halen.”
Bijna gesloopt
In latere tijden verloor de koninklijke wachtkamer haar functie en in 1977 werd het historische interieur gesloopt. Bijna zou het hele stationsgebouw tegen de vlakte gaan! Mouw zegt hierover: “In de zeventiger jaren van de vorige eeuw was het gebouw enigszins in verval geraakt. Er was zelfs het voornemen vanuit het gemeentebestuur om te komen tot nieuwbouw. Het stationsgebouw zou afgebroken worden en er zou een heel nieuw gebouw komen. Dat idee heeft destijds kwaad bloed gezet in de Apeldoornse samenleving. Mede hierdoor is de stichting ‘Apeldoornse Monumenten’ opgericht en ook de vereniging ‘Oud Apeldoorn’ sloot zich bij het breed gedragen protest aan. Zij hebben zich er met hand en tand tegen verzet. Men zei: dat moet niet gebeuren, dit pand hoort bij Apeldoorn. Dat het gebouw aangepast wordt aan de moderne tijd, oké, maar niet afbreken! Met succes. Want sinds die tijd is Station Royaal officieel een gemeentelijk monument.”
Tegenwoordig kunnen reizigers op maandag tot en met vrijdag iets eten en drinken in Station Royaal. In de horecagelegenheid werken mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook de AH To Go voorziet in een behoefte. Men vindt de winkel in de oostelijke zijvleugel van het station, daar waar vroeger de loketten voor kaartverkoop waren. Ja, deze plek ademt historie, maar is ook helemaal van deze tijd. De poortjes die je met je OV-chipkaart opent en de beeldschermen met actuele reisinformatie getuigen hiervan.
Startpunt van de route
Ben Mouw over 13 en 14 september: “Op de Open Monumentendagen zal hier door een vrijwilliger van het comité uitleg worden gegeven. Ontvangst vindt hier plaats. Mensen worden wegwijs gemaakt over de te bezoeken monumenten en kunnen met de pendelbus bijvoorbeeld naar Loenen. Daar is een aantal locaties die open zullen zijn op beide dagen. De pendelbus zal op zondag ook de Politieacademie aandoen. Dat is een zeer markant historisch gebouw dat oorspronkelijk een andere functie had. Men kan hier op het station informatie krijgen over hoe laat de bus gaat. Verder zal er ook algemene informatie zijn over de Open Monumentendagen, over alles wat men kan bezichtigen die twee dagen. Het treinstation is een goed startpunt van de dag. Het informatieboekje is gratis mee te nemen in de boekhandels, Primera-winkels, de CODA-vestigingen en horeca. Ik wens de mensen uit Apeldoorn en daarbuiten een inspirerend monumentenweekend!”
Voor meer informatie: www.openmonumentendag.nl
