Algemeen
APELDOORN – Berg en Bos: veel mensen in Nederland kennen het van de Apenheul. De komende maanden zal het weer druk worden bij deze toeristische trekpleister, net als bij het Klimbos. Maar voor wie in het westen van Apeldoorn woont is Berg en Bos ook de rust van de natuur, dichtbij huis. Op een kilometer van de Apenheul kom je maar weinig mensen tegen. Wandelen gaat tegenwoordig op een andere manier dan we gewend waren. Bosbeheerder Tim van Alen van de gemeente vertelt over zijn Natura 2000-gebied en het nieuwe wandelen.
“Ik ben Tim van Alen. Ik werk nu 6 jaar voor de gemeente Apeldoorn als bosbeheerder. We hebben een mooi groot bosgebied, 400 hectare, gelegen tussen de Amersfoortseweg en de Asselsestraat. Grensgebieden zijn van Kroondomeinen en Geldersch Landschap. Er is ook nog een stukje natuur bij de dennenheuvel, bij de Zuster Meyboomlaan: daar hebben we ook een bosgebied. In totaal beheer ik ongeveer 600 hectare bos voor de gemeente Apeldoorn.”
Ben je voor je werk vooral buiten bezig of ook veel binnen?
“Het is een heel gevarieerde baan. Soms zit je in overleg, soms ben je buiten met aannemers; de afgelopen wintermaanden zijn we heel veel buiten bezig geweest. Ik moet erop toezien dat het werk en onderhoud goed gebeurt. Er is veel inventarisatiewerk, en gastheer zijn: het is een heel afwisselende baan.”
Veranderend bos
In de 20ste eeuw was de Veluwe niet meer kaal zoals in de eeuw ervoor, maar net als nu rijk aan bos. Dit was productiebos, aangeplant door de mens: op sommige plekken bedoeld om het stuifzand te beteugelen, maar ook met een economisch belang: houtoogst. De visie van bosbeheerders hierop is veranderd. Tim van Alen vertelt: “We hebben een nieuw beheerplan sinds 2022. We zijn echt een nieuwe richting in geslagen: natuurvolgend bosbeheer. Dat betekent dat we van de houtproductiedoelstellingen afstappen: voorheen was er bos aangeplant met als doelstelling hout oogsten. Later is dat meer gevarieerd bosbeheer geworden, waar de verdeling recreatie, houtproductie en natuurbeleving gelijk was. Nu staat het dus meer in het teken van natuurvolgend bosbeheer, waardoor het bos zich op een natuurlijke manier mag ontwikkelen en er minder ingegrepen wordt. Het is één groot natuurgebied.”
Berg en Bos ligt in Natura 2000-gebied. Daar zijn doelstellingen vanuit Europa aan gekoppeld, en ook vanuit het rijk en de provincie. Tim: “Je moet aan die doelstellingen voldoen. Wij hebben ervoor gekozen om niet meer aan grootschalige houtproductie te doen, maar kleinschalig, met kleine ingrepen die nodig zijn voor het bos.”
“Een voorbeeld: we zien een heel mooie wintereik staan, en daar staat een heel grote Douglas naast. De Douglas verdringt dan de eik; we halen de Douglas weg ten behoeve van de eik. Uiteindelijk levert dat wel wat hout op, maar het is niet meer de hoofdmoot. De ingrepen dienen echt de kwaliteitwaarborging van het bos en de maximale biodiversiteit. Zo laten we ook vaker dood hout liggen: het brengt leven, insecten en andere dieren vinden er een plekje en schimmels zijn er dol op.”
Nieuwe paaltjes
Dan de paaltjesroutes. Decennialang ging wandelen in Berg en Bos met een geel, blauw of rood paaltje, zonder smartphone, zonder digitale kaart. Dat is onlangs veranderd: niet zozeer de routes zelf, maar de manier van navigeren waarbij je vanaf nu zelf meer keuzemogelijkheden hebt. Tim van Alen: “De wandelroutes zijn er nog steeds. De paaltjes zijn wel veranderd. Het is misschien even wennen dat het niet meer een paaltje is met een kleurtje. Het is nu een paaltje met een (gekleurd) pijltje geworden, en er is een route uit gehaald: de voorheen rode route. Die is er uit ten behoeve van meer rust voor broedende vogels.”
Tim legt uit dat de meeste paaltjes alleen een gekleurd pijltje hebben dat je volgt, maar dat er daarnaast ook knooppunten zijn met een nummer. Hier kun je ervoor kiezen om je route te verlengen door een andere gekleurde route aan je tocht toe te voegen. “Alle routes die met een kleurtje op de kaart staan aangegeven, zijn gesloten routes. Dus als je geel loopt, dan loop je ook alleen maar de gele route. Je kunt deze van begin tot eind lopen. Als je aan het einde van een pad komt zie je een paaltje met een pijltje én een nummer: dan ben je bij een knooppunt. Je kunt dan denken: ik plak er een stuk aan vast. De nummers zijn alleen maar voor aansluitende routes of andere afwijkende routes. Je kunt vanaf de ene route de andere route oppakken”, aldus Tim.
Naar één wandelnetwerk
De gedachte er achter is dat de wandelaar van nu beschikt over zijn eigen navigatiemiddel, kan zien waar hij loopt en meer flexibiliteit en keuze heeft onderweg dan voorheen. Op de Veluwe wordt toegewerkt naar een compleet dekkend netwerk. De gemeente Apeldoorn werkt hier aan mee, want dit is allemaal nog volop in ontwikkeling bij veel van de aangrenzende natuurgebieden. Tim van Alen: “Over een paar jaar struin je via paden over de hele Veluwe en stippel je jouw eigen routes uit met één netwerk van knooppunten en gekleurde pijltjes.”
De wandelroutekaart met kleuraanduidingen is te vinden op:
veluwe.nl/routes-op-de-veluwe/wandelen/wandelnetwerk/
(een app is in ontwikkeling)
