Overig
Op zondag 25 oktober gaat de klok weer een uur terug. Vanaf dat moment is het in de Stedendriehoek al donker wanneer veel mensen na werk of school op de fiets stappen. Wie dagelijks van Twello naar Deventer rijdt, of vanuit Eefde naar het centrum van Zutphen, kent dat gevoel van de eerste echt donkere avond. De route is dezelfde, maar alles voelt ineens anders. Afstanden zijn lastiger in te schatten en een fietser zonder licht duikt vaak pas op het laatste moment op.
Goed zicht begint bij de fietser zelf. In de schemering vraagt het verkeer meer van je ogen dan overdag. Koplampen van tegenliggers verblinden sneller, contrasten vervagen en een natte weg weerkaatst elk lichtpunt. Wie merkt dat verkeersborden later scherp worden of dat er lichtkringen rond lampen hangen, doet er goed aan de ogen te laten meten. Soms is een kleine aanpassing in sterkte al genoeg. Ontspiegelde glazen helpen tegen schittering, en wie toch toe is aan iets nieuws, vindt onder de huidige damesbrillen veel lichte monturen die ook onder een muts of helm goed blijven zitten.
Fietsverlichting is geen vrijblijvende keuze. In het donker en bij slecht zicht moeten voor en achter lampen branden: wit of geel licht aan de voorkant, rood aan de achterkant. Knipperen mag niet en het voorlicht hoort op de weg gericht te zijn, zodat het anderen niet verblindt. Losse lampjes zijn toegestaan, ook op kleding of een tas, zolang ze op de rug of borst zitten. Daarnaast hoort een fiets reflectoren te hebben op de achterkant, de trappers en de wielen of banden. Wie het precies wil nalezen, vindt de regels voor fietsverlichting en reflectie overzichtelijk bij elkaar op de site van de overheid, inclusief de boetes.
Een lamp aan je fiets helpt je zelf maar beperkt bij het zien van de weg. Het belangrijkste is dat automobilisten en andere fietsers jou op tijd opmerken. Vooral het achterlicht telt, omdat je verkeer dat van achteren nadert zelf niet ziet aankomen. Uit cijfers van de landelijke campagne voor fietsverlichting blijkt dat vijf procent van de fietsers ooit een ongeluk in het donker heeft gehad. Nog eens vijftien procent werd in het donker bijna aangereden. De redenen om zonder licht te rijden zijn vaak opvallend alledaags: een lege batterij, een vergeten lampje of verlichting die al weken kapot is.
De Stedendriehoek is een echte fietsregio, met veel paden die overdag prachtig zijn maar na zonsondergang een stuk minder vriendelijk. Denk aan de dijken langs de IJssel, de bospaden aan de rand van de Veluwe bij Apeldoorn of de buitenwegen tussen Gorssel en Zutphen. Daar ontbreekt straatverlichting vaak helemaal. In de herfst komen daar natte bladeren, modder van landbouwverkeer en vroege mist bij.
Een paar gewoontes maken veel verschil. Laad oplaadbare lampjes op een vast moment op, bijvoorbeeld op zondagavond. Houd een reservelampje in je tas. Een lichte jas of een reflecterende band om je enkel valt in koplampen direct op, omdat de beweging van je benen de aandacht trekt. En wie een vaste route rijdt, kan in het donker soms beter kiezen voor een iets langere weg die wel verlicht is.
Steeds meer inwoners van de regio rijden op een elektrische fiets, ook op leeftijd. Dat geeft vrijheid en plezier, maar de hogere snelheid laat minder tijd om te reageren. In het donker komt daar het inschatten van stoepranden, paaltjes en drempels bij. Balans en reactievermogen spelen dan een grote rol. Begin oktober konden zestigplussers in Zutphen bijvoorbeeld meedoen aan een gratis fittest met aandacht voor balans en valrisico, inclusief persoonlijk advies over het voorkomen van vallen.
Het loont om op een rustig moment te oefenen met opstappen, remmen en afstappen, het liefst nog bij daglicht in een stille straat. Controleer daarna ook of de koplamp van de e-bike niet te hoog staat. Op de smalle dijkpaden langs de IJssel rijden tegenliggers anders een paar seconden lang in het wit, en juist dat moment wil je in november niemand aandoen.
