Algemeen
APELDOORN – Jazz is allang niet meer in één hokje te stoppen. Dat wordt zaterdag 12 september opnieuw duidelijk tijdens de achtste editie van Jazzfestival Generations in Theater Orpheus in Apeldoorn. Van pure jazz tot soul, funk en Afrikaanse invloeden: op vier podia komen verschillende muzikale werelden én generaties samen.
Een van de opvallende optredens is dat van gitarist, componist en artistiek leider Reinier Baas, die samen met het Nationaal Jeugd Jazz Orkest (NJJO) Opus Kaleidoskopus presenteert. Daarmee staat niet alleen een nieuwe generatie jazzmusici op het podium, maar ook een muzikale ontmoeting tussen jong talent en een gevestigde naam uit de Nederlandse jazz. In de aanloop naar Generations spraken we met Reinier Baas over zijn muziek, inspiratie en verwachtingen van het festival.
Reinier, je bent gitarist, componist, arrangeur, docent, wat is het leukst?
“Het is een eeuwige zoektocht naar de juiste balans tussen spelen, schrijven, lesgeven en platen maken, maar ik vind het heel leuk om bij al die verschillende onderdelen van het muzikale proces betrokken te zijn. Om te ontdekken hoe het allemaal werkt.”
Hoe word je artistiek leider bij het NJJO?
“Ik werd gewoon gebeld met de vraag of ik dit voor twee jaar wilde. Ik kende het NJJO wel, had ook wel eens meegespeeld toen Benjamin Herman er nog voor stond en ook wel eens wat gearrangeerd. Dus ik droeg ze al een warm hart toe. Er is ook een soort Montessoribenadering bij het NJJO; muzikanten moeten heel veel zelf doen en daar kan ik me erg in vinden, want zo werk ik ook. En ik was heel blij dat ik een kans kreeg om met de jonge garde muzikanten te kunnen werken. Ik had die behoefte al langere tijd, dus het verzoek kwam op een goed moment.”
Hoe formeer je een eigen ensemble?
“We zijn begonnen met de opnames te beluisteren die elke muzikant die zich voor het NJJO aanmeldde, moest aanleveren. Daaruit hebben we een voorselectie gemaakt en daarna twee dagen live audities gehouden. Daar was Maarten Hogenhuis ook bij, een van de eerdere artistieke leiders van het NJJO.
Er waren meer dan honderd aanmeldingen en het niveau was echt heel hoog; we hadden wel zes bands kunnen samenstellen. Het was echt lastig om te selecteren. Wat echt leidend was, is hoe goed iemand zijn/haar instrument kon bespelen; we hebben dus ook een steengoede harpiste aangenomen. Het is in die zin ook geen klassieke bigband geworden, meer een groot ensemble van allemaal individuele muzikanten.”
Hoe maak je daar een geheel van?
“Wat opvalt is hoe goed ze samenwerken; ze zijn heel erg ondersteunend naar elkaar. Ze hebben echt een minder groot ego dan wij destijds. En ze zijn allemaal knettergoed. De Nederlandse conservatoria worden steeds internationaler; uit alle windstreken komen er musici hier studeren, dat stuwt het niveau omhoog. Wel jammer is dat de Nederlandse aanwas wat minder is, omdat er hier diverse muziekscholen zijn wegbezuinigd. Dus de voertaal is bij ons meestal Engels…”
Hoe ga je te werk?
“Ik wilde voor de musici vooral veel ruimte creëren en ze vertrouwen schenken. Gedurende de afgelopen twee jaar heb ik daarom steeds bewust een stapje teruggedaan, dat bevalt erg goed. We gaan nu richting het einde van deze editie, de laatste drie concerten komen eraan. Ik ben inmiddels de mascotte geworden, ze kunnen het zonder mij af. Sommige leden schrijven en arrangeren al zelf muziek.”
Wat kunnen we in Apeldoorn verwachten?
“De titel Opus Kaleidoskopus van de concertreeks refereert er al aan: we spelen heel veel verschillende muziekgenres. Iedereen luistert tegenwoordig ook echt alles door mekaar, deze generatie nog meer dan de onze. De stilistische grenzen tussen de verschillende muziekgenres vervagen steeds meer. Er moet ook ruimte zijn voor improvisatie, maar deze band heeft inmiddels ook een eigen geluid dat je in elk stuk terughoort. Het is aan de luisteraar om te bepalen of het een coherent optreden is geweest, maar ik verwacht dat zeker. We spelen zonder vaste setlist; wat we in Apeldoorn gaan doen, houden we nog even als verrassing.”
Wanneer is een optreden geslaagd?
“Ik vind het belangrijk dat elk optreden weer anders klinkt, dat de muziek ter plekke kan ontstaan. Dat de leden zich prettig genoeg voelen om te durven improviseren op het podium. Dan ben ik tevreden.”
Wat ga je doen na het NJJO?
“Mijn taak bij het NJJO zit er vanaf 2027 weer op; de huidige muzikanten kunnen hun eigen muzikale carrière gaan starten. Er komt weer een nieuwe leider van het NJJO en een nieuwe groep muzikanten, maar wie mijn opvolger wordt mag ik nog niet verklappen. Ik ga onder meer weer nieuwe platen maken en er komt in januari een boek over componeren uit dat ik nu aan het schrijven ben.”
Optreden Ntjam Rosie
Later op de avond is het de beurt aan Ntjam Rosie. De zangeres, die onlangs haar negende album uitbracht, staat met haar band in de Rabobankzaal van Orpheus, als onderdeel van haar ‘Who I Am-tour’.
Ntjam Rosie is een van de meest onderscheidende stemmen binnen de Nederlandse soul-, pop- en jazzscene. De in Kameroen geboren zangeres groeide vanaf haar negende op in Nederland en die dubbele achtergrond klinkt door in haar muziek. Afrikaanse ritmes en invloeden worden moeiteloos verbonden met jazz, soul, R&B en pop. Het resultaat is een warme, eigentijdse sound die zich niet gemakkelijk in één hokje laat plaatsen.
Rosie staat bekend om haar persoonlijke songs en haar warme, overtuigende podiumpresentatie. In april van dit jaar verscheen haar negende, titelloze album ‘Ntjam Rosie’, waarop thema’s als identiteit, moederschap, geloof en artistieke vrijheid een belangrijke rol spelen. De muziek beweegt daarbij van intieme, soulvolle ballads naar groovende en dansbare nummers. Een optreden voor wie van jazz houdt, maar ook voor wie zich simpelweg wil laten raken, verrassen en meenemen door muziek.
Line-up Generations
Ntjam Rosie – warme soul, jazz en Afrikaanse invloeden, Peter Douglas & The Swing Orchestra – Sinatra, swing en bigband, TJ’s Pretty People – grooves, soul en elektronische klanken, Trico – flamenco, Arabische muziek en Latin. Philipp Rüttgers Trio – lyrische piano en muzikaal avontuur, KHEMEIA – Italiaanse zang en IJslandse gitaar. The Preacher Men ft. Marjorie Barnes & Nicola Missing – jazz, blues en gospel, HOUSD – improvisatie en aanstekelijke grooves, Mink Jaspers’ Trio – spontane en kwetsbare jazz, High Five ft. DC Ray – soul en swingende grooves.
Voor meer informatie over line-up en tickets van Jazzfestival Generations: orpheus.nl/voorstellingen/jazz-generations
